මෙල්විල් ලූවී කොසුත් ඩිවි

 

1851 දෙසැම්බර් 10 වෙනි දින ඇමෙරිකාවේ නිව්යෝක් වල උපත ලද මෙල්විල් ලූවී කොසුත් ඩිවි අනාගතයේ දහස් ගණනින් බිහිවන පුස්තකාල කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරයි’ යන්න එදා කිසිවෙක් නොසිතන්නට විය. නමුත් පුස්තකාල ක්ෂේත්‍රය සඳහා ඔහු විසින් කරන ලද සේවාවන් හේතුවෙන් ඔහු අද වන විට බටහිර පුස්තකාල විද්‍යාවේ පියා යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබයි. විශේෂයෙන්ම මොහුගේ නම මෙල්විල් ලූවී කොසුත් ඩිවි වන අතර ඔහු සරල අක්ෂර වින්‍යාසය කෙරෙහි දැඩි උනන්දුවක් දැක් වූ කෙනෙක් වූ නිසා ඔහු සිය නමෙ මැද අතහැර මෙල්විල් ඩිවි ලෙස කෙටි කර ගන්නා ලදී. අද වන විට ඔහු පුස්තකාල ක්ෂේත්‍රය තුළ මෙල්විල් ඩිවි ලෙස ජනප්‍රියත්වයට පත් වී ඇත. ඔහුට අවුරුදු 21 දී ඇම්හර්ස්ට් විද්‍යාලයේ පුස්තකාලයේ ශිෂ්‍ය සහයකයකු ලෙස සේවය කරන විට ඩිවි දශම වර්ගීකරණ ක්‍රමය (Dewey Decimal classification - DDC) සොයා ගන්නා ලදී. ශ්‍රීමත් ෆැන්සිස් බේකන්ගේ දැනුම් වර්ගීකරණයෙන් මෙන්ම විලියම් ටොරී හැරිස් සහ නතාලේ බැටෙසාති විසින් නිර්මාණය කරන ලද පුස්තකාල වර්ගීකරණ පද්ධති වලින් දැනුම ලබා ගන්නා ලදී. එසේ ලබාගත් දැනුම උපයෝගී කර ගනිමින් ඩිවි දශම වර්ගීකරණයේ ප්‍රථම සංස්කරණය 1876 දී බිහි විය. මෙහි ප්‍රථම සංස්කරණය ග්‍රන්ථයක් ලෙස බිහි කරන අතර එහි පිටු සංඛ්‍යාව හතළිස් හතරක් විය. එයින් පිටු දාහතරක් හැඳින්වීමට ද, තවත් පිටු 12ක් ග්‍රන්ථයේ පෙලට ද, පිටු දහඅටක් අනුක්‍රමණිකාවක ට ද වෙන් විය. මුල්ම සංස්කරණය “Classification an  subjects for cataloguing and arranging books and  pamphlets of a library” යන නමින් නම් කරන ලදී. මෙලෙස මොහු විසින් හඳුන්වා දුන් මෙම වර්ගීකරණ ක්‍රමය වර්තමානයේ ලොව වැඩියෙන්ම භාවිතා කරන වර්ගීකරණ ක්‍රමය බවට පත්වී ඇති අතර එහි දක්වා ඇති සංස්කරණ ප්‍රමාණය 23කි.

එමෙන්ම 1876 දී ඇමරිකානු පුස්තකාල සංගමය (ALA) පිහිටුවීම සඳහා කටයුතු කළ ඔහු පුස්තකාල සඟරාවක් ද ආරම්භ කරන ලදී. මෙම සඟරාව ආරම්භයේ දී ම කියා සිටියේ “Official organ of the library associations of American and united kingdom” යනුවෙනි. 1876 දී සිදු වූ තවත් සිදුවීමක් වනුයේ පුස්තකාල කාර්යාංශයක් බිහිවීමයි. මෙහි සැබෑ ආරම්භකයා ද මෙල්විල් ඩිවීය. 1876 දී පිහිටු වූ මෙය 1881 දී නීතිගත කරන ලදි. මෙහි මූලික අරමුණ වූයේ එරට පුස්තකාලවලට අවශ්‍ය උපාංග හා ලිපි  ද්‍රව්‍ය සැපයීමයි. තවද 1883 දී නිව්යෝක් නගරයේ කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේ පුස්තකාලයාධිපතිවරයා බවට පත්වූ අතර ඩිවි 1887 දී ලොව ප්‍රථම පුස්තකාල පාසල එහි ආරම්භ කරන ලදී. ඉන්පසු ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ මෙන්ම කැනඩාවේ ද පුස්තකාල විද්‍යා අධ්‍යාපනික ආයතන බිහිවිය.

1906 දක්වා ඔහු නිව්යෝර්ක් ප්‍රාන්තයේ විශ්වවිද්‍යාලයේ ලේකම් සහ විධායක නිලධාරියා ලෙස ද සේවය කරන ලදී. මේ අනුව අපට පෙනීයන්නේ ඇමරිකානු පුස්තකාලය තුළ ඩිවිගේ භූමිකාව නොසලකා හැරිය නොහැක්කක් වන අතර බටහිර පුස්තකාල විද්‍යාවේ පියා ලෙස හඳුන්වන මොහු පුස්තකාල ක්ෂේත්‍රය සඳහා මෙපමණ සේවයක් කරමින් විශිෂ්ට පුස්තකාලයාධිපතිවරයෙකු ලෙස 1931 දෙසැම්බර් 26 වන දින මෙලොවින් සමුගන්නා ලදී.